Grootste vermogensoverdracht ooit komt eraan: zo kun je erfbelasting besparen 

Babyboomers laten de komende jaren honderden miljarden euro’s aan erfenissen na. Een enorm bedrag. Maar hoe kan deze groep vermogenden zijn geld op een zo gunstig mogelijke manier overdragen? Elles van der Pluijm, notaris bij Westvaer Notarissen, en Miranda Landkroon-Wiegmans, manager Vermogensopbouw & Fonds bij Mogelijk, werpen een blik op de mogelijkheden.

De huidige generatie 65-plussers is vermogender dan ooit. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat deze groep gezamenlijk ruim € 955 miljard vermogen heeft. Tien jaar geleden hadden Nederlanders in diezelfde leeftijdscategorie met € 451 miljard nog niet eens de helft. Dat komt onder meer doordat de waarde van het vastgoed dat ze bezitten fors is gestegen.  
Een groot deel van dat vermogen komt de komende jaren terecht bij de volgende generatie. Daarbij is natuurlijk de wens dat deze erfgenamen zo min mogelijk erfbelasting hoeven te betalen. Daarom gaan ze massaal op zoek naar manieren om hun geld zo gunstig mogelijk over te dragen. Uit onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat ruim 80% van de notarissen het aantal vragen over erfenissen fors zag toenemen.

Vermogen overdragen wanneer het nodig is 

Ook Elles van der Pluijm, notaris familierecht bij Westvaer Notarissen, ziet deze trend duidelijk terug in haar praktijk. Volgens haar is er een grote verandering in de houding van deze generatie 65-plussers ten opzichte van die daarvoor. ‘Het hele ouderwetse denken van “onze kinderen moeten zelf maar werken voor hun geld en ze zien wel hoeveel geld we nalaten als wij er niet meer zijn” is voorbij’, zegt ze.  
Ouders zijn transparanter over hun geld naar hun kinderen en zien in dat het zonde is om te wachten met het doorgeven van hun vermogen tot hun dood. ‘Als je overlijdt op je negentigste, zijn je kinderen waarschijnlijk tussen de zestig en zeventig jaar oud. Dan hebben ze het geld niet meer zo hard nodig dan wanneer ze bijvoorbeeld hun eerste huis gaan kopen’, legt ze uit.  

Schenken bij leven 

Het kan daarom voor veel ouders interessanter zijn om nog te schenken bij leven. Van der Pluijm: ‘Als je als ouder overlijdt dan erven je kinderen in één keer veel vermogen. Dat betekent ook dat ze in één keer veel erfbelasting moeten betalen. Tot € 26.230 geldt een vrijstelling, voor het erfdeel tot € 158.669 is de erfbelasting in Nederland op dit moment 10% en daarboven 20%.’ 
Diezelfde tariefschijven zijn van toepassing op de schenkbelasting. ‘Door ervoor te kiezen om bij leven elk jaar al kleinere stukjes van je vermogen aan je kinderen te schenken die onder de € 158.669 blijven, blijf je steeds in die lagere schijf. Je tikt dan dus elk jaar 10% schenkbelasting af, maar bespaart over dat deel ook 10% erfbelasting bij een uiteindelijk overlijden’, legt de notaris uit.  

Schenken op papier 

Niet iedere 65-plusser heeft uiteraard nu al zoveel geld op zijn rekening staan. Bij veel babyboomers zit het vermogen vast in hun woning. Voor hen kan ‘schenken op papier’ een oplossing zijn om erfbelasting te besparen. ‘Hierbij schenk je het geld aan je kind en leen je het vervolgens weer terug. Je gaat in feite een schuld aan bij je eigen kind en moet daarover op dit moment nog minimaal 6% rente betalen – mogelijk wordt dit verlaagd naar 3%. Het voordeel voor jou als ouder is dat je het geld niet direct hoeft te storten op de bankrekening van je kind. Je legt enkel bij een notaris vast dat je het bedrag in de toekomst, uiterlijk bij overlijden, gaat uitbetalen. Op het moment dat je overlijdt, hoeft je kind minder erfbelasting betalen. Een deel van het geld dat je nalaat is namelijk geen erfenis, maar een afbetaling van de openstaande schuld.’ 

Lenen en in delen kwijtschelden  

Een andere manier om met de warme hand vermogen over te dragen is door het verstrekken van een lening aan je kind, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning. ‘Hiervan kun je elk jaar een deel kwijtschelden. Zo’n kwijtschelding wordt door de belastingdienst wel gezien als een schenking, maar door steeds binnen de vrijstelling voor de schenkbelasting van € 6.908 of in de laagste tariefschijf te blijven, kun je opnieuw veel erfbelasting besparen’, noemt de notaris.  

Schenken van een woning  

Als je een woning hebt gekocht waar je kind bijvoorbeeld heeft gewoond tijdens de studietijd, kun je die woning ook schenken door op een vergelijkbare manier de koopsom kwijt te schelden. ‘Stel je wilt je kind eigenaar maken, dan kun je de woning nu alvast schenken of verkopen tegen de WOZ-waarde en de koopsom in delen kwijtschelden. De huidige WOZ-waarde van het onroerend goed is leidend voor de schenkbelasting en de verdere waardestijging zit dan alvast bij je kind.’ 
Maar let op: er ligt een wetsvoorstel dat ervoor moet zorgen dat er vanaf 2027 over de werkelijke marktwaarde van de woning schenkbelasting betaald moet worden. ‘In Amsterdam betaal je voor een huis met een WOZ-waarde van € 500.000 misschien wel € 700.000 op de markt. Dus als je hierover nadenkt, is het verstandig om er dit jaar nog mee aan de slag te gaan’, aldus Van der Pluijm.  

Vastgoedbeleggingen vererven 

Het vererven van vastgoedbeleggingen blijkt vaker onderwerp van gesprek bij ouderen als het gaat om hun toekomstige erfenissen, ziet ook manager Vermogensopbouw & Fonds bij Mogelijk, Miranda Landkroon-Wiegmans. ‘Ouderen willen voorkomen dat ze hun kinderen opzadelen met problemen, doordat kinderen al erfbelasting moeten betalen over de woningwaarde, terwijl het geld nog vastzit in de stenen.’ Laatst sprak ze tijdens een informatiebijeenkomst bijvoorbeeld een ouder echtpaar met meerdere panden in de verhuur. ‘Zij dachten erover na om het vastgoed nu alvast te verkopen, zodat hun kinderen dit na hun overlijden niet meer hoefden te regelen en er voldoende liquide middelen aanwezig zouden zijn voor het voldoen van de erfbelasting. Tegelijkertijd vonden ze het zonde dat het geld dan tot die tijd op hun rekening zou staan zonder te renderen.’ 

Zakelijk Hypotheken Fonds 

Soortgelijke verhalen hoorden ze bij Mogelijk vaker en daarom hebben ze hierop ingespeeld met het Mogelijk Zakelijke Hypotheken Fonds. Dit fonds biedt investeerders de mogelijkheid om vanaf € 100.000 te investeren in zakelijke hypotheken met een geprognosticeerde uitkering van om en nabij 6,25%. Mogelijk zorgt daarbij voor een goede spreiding van beleggingen. In het meest recente fonds is het nu mogelijk om een participatie gedurende de looptijd over te dragen in het geval van overlijden van de participant. ‘Als de erfgenamen van de participant hun participatie willen overdragen, kunnen ze dat bij Mogelijk kenbaar maken en gaan wij op zoek naar een overnemende participant’, legt Landkroon-Wiegmans uit. ‘Dat geeft rust voor zowel de deelnemers als hun erfgenamen.’ 

Advies over vermogensoverdracht 

In totaal werd er met alle fondsen al meer dan €500 miljoen opgehaald waarmee financieringen zijn verstrekt aan ondernemers. De fondsmanager begrijpt die interesse wel: ‘Het is een overzichtelijke manier om je vermogen te laten renderen, omdat wij de risico’s voor de investeerder zo laag mogelijk houden. Tegelijkertijd heb je er geen omkijken naar: je ziet de prognose-uitkering maandelijks op je rekening binnenkomen.’ 

Welke manier het meest interessant is om vermogen over te dragen aan de volgende generatie, hangt volledig af van iemands persoonlijke situatie. Van der Pluijm en Landkroon-Wiegmans raden daarom allebei aan om advies in te winnen bij een expert. Bij particulieren kan dat een notaris familierecht zijn. Bij ondernemers kan ook een vermogensplanner, fiscalist of accountant hier vaak goed over meedenken.