‘Door mezelf als leider te ontwikkelen, weet ik wat ik écht wil’

Wat begon met het plan om zijn leiderschapskwaliteiten te verbeteren, eindigde met de verkoop van zijn bedrijf at.zorg. Tijdens een training van de Baak ontdekte Merijn van Gorkum namelijk niet alleen hoe hij zijn organisatie kon managen, maar ook wie hij écht was en wat hij zelf wilde.

Tien jaar lang beheerste at.zorg, een GGZ-instelling in het oosten van het land, het leven van Merijn van Gorkum. De organisatie groeide hard, wat uitdagingen met zich meebracht. Zelfs op vakantie – als zijn vrouw en kinderen in het zwembad lagen – belde hij nog met zijn compagnon om problemen te tackelen. Bij een concert moest hij eens halverwege afhaken, omdat het werk belangrijker was. Toch kon Merijn snel een knop omzetten toen hij eenmaal besefte dat het werk niet langer bij hem paste. ‘Op een gegeven moment wist ik het zeker, het voelde als een bevrijding.’

Inhoudelijke drijfveren

Merijn had de GGZ-instelling tien jaar geleden opgericht, samen met zijn compagnon. Wat begon met z’n tweeën op een zolderkamertje in Oldenzaal, groeide uit tot een organisatie met honderd mensen in dienst. Zijn compagnon nam de inhoudelijke taken op zich, Merijn ontfermde zich over de bedrijfsvoering. ‘Voordat ik die functie op me nam, had ik helemaal geen bestuurlijke ervaring’, vertelt hij. ‘Het was juist vanwege de inhoud dat ik dit werk ging doen. Ik wilde graag geestelijke gezondheidszorg aanbieden aan kinderen en jongeren, in nauw samenspraak met de school. Maar doordat mijn compagnon altijd in het speciaal onderwijs had gewerkt als directeur, was onze taakverdeling in het begin logisch.’

Een betere leider worden

Omdat zijn compagnon ruim tien jaar ouder was en bijna met pensioen ging, werd Merijn gedwongen om na te denken over zijn eigen functioneren. ‘Natuurlijk had ik in die tien jaar dat we het bedrijf hadden opgebouwd, veel geleerd. Maar dat was door gewoon te doen. Met vallen en opstaan. Het vertrek van mijn compagnon was een mooie gelegenheid om serieus aan de slag te gaan met mijn leiderschapskwaliteiten.’ Er zou wel een vervanging komen voor zijn compagnon, maar Merijn bleef natuurlijk een van de oprichters en daarnaast zou hij de langstzittende leidinggevende zijn. ‘Daarom wilde ik mezelf wat steviger neerzetten.’

Eigen kleur

Over de Baak had hij goede verhalen gehoord, dus besloot hij te bellen voor een adviesgesprek. Hierin kon Merijn zijn situatie schetsen en aangeven wat hij wilde leren en waar hij behoefte aan had. Gezamenlijk kwamen ze tot de conclusie dat het Baak Leiderschap Programma, een training waarbij het draait om het versterken en verdiepen van je persoonlijke stijl van leidinggeven, het beste aansloot. ‘De training sprak me aan, omdat het niet alleen heel praktisch is, maar je ook aan jezelf gaat werken. Hoe meer verantwoordelijkheden je hebt in een organisatie, hoe meer er naar je gekeken wordt. En als jij niet weet wat je eigen valkuilen en onhebbelijkheden zijn, ga je tegen dingen aanlopen’, legt Merijn uit. ‘Dat mijn compagnon weg zou gaan, was daarnaast een kans om dingen te veranderen. Daarom moest ik ook nadenken over vragen als: hoe ben ik als leider en wat vind ik belangrijk? Hoe kan ik de instelling meer vorm geven en mijn eigen kleur eraan geven?’

Afstand nemen

Ook vond hij het fijn aan de training dat hij daarvoor vaak drie dagen achter elkaar in Noordwijk moest zijn, inclusief overnachting en uitstekend diner. Hij zette zijn telefoon en computer uit. En onderweg, vanuit Twente richting de kust, lukte het dan al om de boel een beetje los te laten. Al snel ontdekte hij dat dit eigenlijk de enige momenten waren dat hij letterlijk en figuurlijk afstand nam van de organisatie. ‘Natuurlijk zei mijn vrouw ook wel dat ik alleen maar met werk bezig was, maar toen voelde dat niet als een keuze. Ik heb een groot verantwoordelijkheidsgevoel, dus ik kon toch niet zomaar onbereikbaar zijn op vakantie?’ zegt hij. ‘Pas tijdens de training lukte het om wél afstand te nemen. Het is de bedoeling dat je je volledig onderdompelt in de wereld van de Baak. En dat zou ik anderen dan ook aanraden, want juist daardoor kun je vanaf een afstandje nadenken.’

Meeloopdag

Vragen die al snel bij hem opkwamen: vond hij zijn taken bij de organisatie eigenlijk nog wel leuk? Paste het wel bij hem? Toch viel het kwartje pas later. Een van de oefeningen tijdens het Baak Leiderschap Programma was om groepjes te vormen en een meeloopdag voor de anderen te organiseren. Zo nam Merijn een kijkje bij verschillende bedrijven en organisaties. Zelf zette Merijn ook een dag op poten voor de andere deelnemers. Hij nam ze mee naar verschillende meetings. Achteraf kreeg hij feedback van zijn groepje. Ze zagen dat Merijn veel passie had voor de inhoudelijke kant van zijn organisatie, maar ze hadden eigenlijk niet gezien wat hij zelf nou precies deed. Waar zijn taken en verantwoordelijkheden lagen en hoe hij opereert in de organisatie.

‘Dat was hét moment waarop ik ging nadenken. Waarom had ik die dag eigenlijk zo georganiseerd? Was dat bewust of onbewust? En inderdaad, ik ben heel bevlogen over de inhoud en minder over mijn eigen taken; de bedrijfsvoering. Misschien moest ik daar toch iets mee.’

Tijdens de training besefte hij meer en meer dat hij altijd deed wat het beste voor de organisatie was. Maar kennelijk was dat niet waarvan hij zelf de meeste energie en voldoening kreeg. Toen hij daar serieus over ging nadenken en hij zich vooral bevrijd voelde bij het idee iets anders te gaan doen, was de keuze snel gemaakt.

Leiderschapsstijl ontwikkelen

Zijn manier van leidinggeven bleek daarentegen wél goed bij hem te passen. Dat was ook wat hij opstak van de paardencoaching, die deel uitmaakte van de training. Deze opdracht vond Merijn in eerste instantie niet bij hem passen, maar al snel zag hij dat de paarden de mensen spiegelden. ‘Ik ben een leider die heel erg probeert te luisteren naar mensen en tegelijkertijd kijkt waar de organisatie behoefte aan heeft. Zo ging ik eerst uitgebreid contact maken met het paard en na een aantal minuten legde ik uit wat we moesten doen. Het paard liep daarna gewoon achter me aan. Dat gaf mij inzicht en ook weer een bevestiging dat die manier van leidinggeven bij mij past’, vertelt hij. ‘Later, toen ik uiteindelijk afscheid had genomen bij mijn organisatie, kreeg ik dat ook terug van medewerkers. Ze zeiden dat ik dan wel verantwoordelijk was voor de bedrijfsvoering, maar ook steeds had geprobeerd de menselijke kant in ogenschouw te nemen.’

Ontdekken wie je bent

Inmiddels heeft Merijn zijn operationele taken neergelegd bij zijn bedrijf, hij is nog wel aandeelhouder. En is begonnen als zzp’er. Hij werkt nu als arbeidsdeskundige, waar hij ook een opleiding voor volgt. ‘Door de training van de Baak ben ik kritischer geworden op hoe ik werk. Ik houd van mijn werk, maar ik houd meer van mijn gezin en privéleven, dus ik ga me niet meer zo laten opslokken. Ik wil de baas over mijn agenda blijven, dat was als directeur niet meer zo. Ik weet nu beter waar ik mijn tijd en energie in wil steken, doordat ik me persoonlijk heb ontwikkeld.’