‘Dat ik me nu openstel, heeft de samenwerking met collega’s verbeterd’

Victor van der Lee (46) wil zich graag continu blijven ontwikkelen, ook als leidinggevende. Daarom volgde hij de training Teamleiderschap bij trainingsinstituut de Baak. ‘Ik durf wel te zeggen dat ik een andere leider ben geworden.’

Victor van der Lee is bedrijfsleider bij Reduses, een bedrijf in warmtepompen. Daarnaast is hij mt-lid bij Installect Bedrijven, de groep waar Reduses bij hoort. Hij was tevreden met hoe hij leidinggaf, maar had soms het gevoel dat hij zich als leider anders moest opstellen dan wie hij daadwerkelijk was. Zo moesten er wel eens beslissingen genomen worden over onderwerpen waar hij minder verstand van heeft dan collega’s. Dan had hij toch het gevoel dat er van hem als leider verwacht werd dat hij het voortouw nam. Ook vindt hij het belangrijk om zich te blijven ontwikkelen. ‘Vanuit mijn geloof ben ik altijd bezig met zingeving. Kenmerkend voor de Baak is dat er echt gekeken wordt naar jou als persoon: wie ben jij? En in hoeverre ben jij je bewust van je eigen patronen, uitdagingen en valkuilen? Dat vind ik heel mooi.’

Bagage

Een van de belangrijkste lessen die Victor leerde, kwam al op een van de eerste dagen van de training aan bod. ‘We gingen gelijk de diepte in op persoonlijk vlak. We moesten bijvoorbeeld een schild maken en daar een aantal dingen over onszelf op schrijven, en dat daarna toelichten. Zo vertelden we bijvoorbeeld over onze “bagage” uit het verleden en deelde ik dat ik moeilijke ervaringen heb gehad in mijn jeugd en me daaraan heb ontworsteld door liefde en vergeving. Dat was kwetsbaar. Maar ik kreeg wel het respect doordat ik die gebeurtenissen kon zien als ervaring, zonder me als slachtoffer op te stellen. Ik leerde dus dat als je iets van jezelf geeft en je kwetsbaar opstelt, je aan een relatie bouwt. Als leider van een team is zo’n relatie essentieel. Je moet dus open zijn. Dat was een eyeopener voor mij.’ Het is een van de voorbeelden vanuit de training waar de groep van én met elkaar leert. Het voordeel van zo’n groepsproces is dat ook de andere deelnemers leren van de inzichten van anderen. En dat niet alleen. Ook de collega’s van Victor profiteerden van de lessen die Victor opdeed. ‘Dat ik het nu deel als er iets speelt in mijn privéleven verbetert de samenwerking omdat er meer wederzijds begrip is. Ook voelen ze daardoor de ruimte om het zelf ook te zeggen als er bij hen iets speelt – een heel mooi compliment vind ik dat.’

Te groot verantwoordelijkheidsgevoel

De training vond plaats op de bosrijke locatie in Driebergen en bestond uit meerdere modules. Die combinatie van trainingsdagen met tussenpozen zorgden ervoor dat het geleerde ook in de praktijk gebracht kon worden. ‘Dat vond ik heel prettig aan de training. We kregen de ruimte om tijdens trainingen alleen of met anderen een boswandeling te maken om na te denken en te bespreken wat we hadden gehoord of gedaan. Zo had ik het er met een deelneemster over dat we ons allebei oververantwoordelijk voelen, hoe dat ons werk beïnvloedt en wat we kunnen doen om dat patroon te veranderen. Dat zorgde voor extra verdieping. Ook de tussenpozen zorgden daarvoor: ik kon het geleerde in de praktijk brengen, en daarna kwamen we als groep weer bij elkaar om te reflecteren op hoe het was gegaan. Vervolgens gingen we een paar weken later verder met de volgende module.’

Omgaan met weerstand

In een ander deel van de training kwam een oefening voorbij over conflicthantering. Een leerzame oefening, die Victor veel inzicht gaf. ‘Een van de trainers liet ons heel letterlijk voelen hoe we omgingen met weerstand. Hij ging tegenover ons staan en dan moesten we rechtdoor lopen, ook als hij tegendruk gaf. De fysieke reactie die we daarop hadden, vertelde heel veel over hoe we daarmee omgaan. Ik wachtte op de tegenkracht, om me vervolgens in stoten erdoorheen te werken. Tijdens die oefening leerde ik dat ik van mezelf uit moet gaan, in plaats van te wachten tot de ander iets doet. Dan gaat het vloeiender. Weerstand is er altijd, het is onmogelijk om het altijd met elkaar eens te zijn. Ik zag tijdens de oefening ook wat er gebeurde bij anderen, zonder dat het werd uitgesproken. Ook dat is een les die ik meeneem: zien, luisteren, waarnemen en dan reageren. Niet op hetgeen wat aan de oppervlakte ligt, maar juist op wat daaronder gebeurt.’

In de praktijk

Deze geleerde les kon hij al snel toepassen toen hij terugkwam op het werk. Er was een meningsverschil binnen het overkoepelende managementteam. Victor: ‘Dat ging over het investeren in een nieuwe ontwikkeling binnen het bedrijf waar ik bedrijfsleider van ben. Tijdens de training had ik geleerd om bij meningsverschillen te kijken naar de dynamiek, wat gebeurt er nu echt? Ik besloot om eerst het gezamenlijke belang en onze ambitie goed te benoemen. Vanuit daar hebben we het onder meer gehad over het gevoel dat eronder lag: waarom was de een nu echt tegen het plan dat er lag en de ander ervoor? Iedereen bleek wel voor de investering, alleen wilden sommigen hem op een ander moment doen. Daar ging iedereen mee akkoord.’

Coachingssessies

De deelnemers konden na de training gebruikmaken van een paar coachingssessies om een-op-een verder te werken aan hun ontwikkeling. Dat deed Victor. ‘Met mijn coach had ik het over politiek en macht in organisaties. Dat er naast het algemene belang ook machtsverhoudingen en individuele belangen spelen, bijvoorbeeld omdat een beslissing ook effect heeft op het deel van het bedrijf waar iemand anders verantwoordelijk voor is. Door je daar bewust van te zijn, kun je strategisch naar een situatie kijken.’

Al met al heeft hij, zoals hij het zegt, ‘een hele toolbox’ meegekregen die hij nu kan inzetten. ‘Het zijn heel vruchtbare trainingen. Je moet er wel echt voor gaan, want het is niet altijd fijn als je met jezelf wordt geconfronteerd. Maar als je het ergens niet over wil hebben, dan is daar respect voor. Er wordt niet doorgeduwd. Dus het was een heel veilige omgeving. Bij mij ging het er bijvoorbeeld over dat ik me nog meer kon openen. Dat vind ik niet makkelijk, maar ze hadden wel gelijk. Dat was iets wat ook privé speelde. Ik ben van nature heel rationeel en werd aangemoedigd om mijn gevoel en intuïtie nog verder te ontwikkelen.’

Tussen het team

Na het afronden van de training zijn er nog genoeg lessen waar Victor mee aan de slag kan. Maar er is ook al een hoop veranderd. ‘Ik durf wel te zeggen dat ik een andere leider ben dan ervoor. Ik heb niet meer het gevoel dat ik mezelf als leider anders moet gedragen dan ik ben. En ik heb leren luisteren en uit handen durven geven. Ik heb heel goede mensen in mijn team, waarom zou ik hen niet laten meebeslissen op gebieden waar zij verstand van hebben? Zo heb ik een collega met technische vaardigheden waar ik alleen maar van kan dromen. Als we technische beslissingen moeten nemen, dan accepteer ik nu dat die persoon daar leiderschap over heeft. Op die manier krijgen we de beste producten. Ik heb altijd de wens gehad om op de juiste momenten boven en tussen het team te staan, maar sinds de training kan ik zeggen dat ik dat ook echt doe.’