‘Ik ben als leider nu veel strategischer’

Toen haar stichting de start-upfase ontgroeide, merkte Linda Vermaat (39) dat ook haar leiderschap moest veranderen. Daarom volgde ze het Young Executives Program bij trainingsinstituut de Baak. ‘Ik leerde dat die hands-onmentaliteit die mij in het begin zo ver had gebracht, me nu in de weg zat.’

Linda Vermaat is directeur van een stichting die de duurzame en sociale transitie probeert te versnellen en vorm te geven. ‘Ik ben een aanpakker. Bij ons thuis werd altijd gezegd: je inzet is belangrijker dan het resultaat. Dus dat is wat ik doe: mijn schouders eronder zetten en beginnen. Maar als je organisatie groeit dan moet je je ook met andere dingen bezig gaan houden. Daarom wilde ik mijn leiderschap verbeteren en daarnaast leren hoe ik een goede strategie en visie kon ontwikkelen voor de stichting.’

Vijf dagen naar Marokko

Het Young Executives Program is een vrij intensief programma: vijf keer kwamen de deelnemers bij elkaar. Dat waren aaneengesloten periodes van twee tot vijf dagen, inclusief overnachtingen en maaltijden. Deelnemers kunnen op die manier echt focussen op hun ontwikkeling, zonder afgeleid te worden door de waan van de dag. Een deel van de training van Linda was op de locatie van de Baak in Noordwijk, aan het strand. Een ander deel was op de bosrijke locatie van de Baak in Driebergen. Ook ging de groep een paar dagen naar Vught én vijf dagen naar Marokko. ‘In Marokko deden we een opdracht voor een sociale onderneming: een stichting die kinderen in sociaal zwakkere wijken liet voetballen, zodat ze iets te doen hadden en zelfvertrouwen kregen. De stichting zei in eerste instantie geld nodig te hebben, dus ik begon gelijk plannen te bedenken om lootjes te verkopen. Maar wat de stichting echt nodig had, was het zelfvertrouwen om zelf geld te kunnen verdienen.’

Snelkookpan

Een van de redenen dat de week in Marokko in het programma is opgenomen, is dat deelnemers terechtkomen in een situatie die ze niet kennen. Ze leren omgaan met, en openstaan voor, een andere cultuur, wat ook in Nederland belangrijk is. Linda: ‘En het is een soort snelkookpan. In zo’n situatie val je snel terug in je oude gedrag. Dat gedrag, maar ook waar dat vandaan kwam, analyseerden we als groep én individueel met de trainers. Die zeggen niet hoe je dingen beter kan doen, maar stellen vragen zodat je zelf gaat nadenken over je manier van leidinggeven en hoe die beter kan. Ik leerde dat harder werken of meer uren maken niet altijd de oplossing is. Het is beter om een stap terug te doen en te kijken waar mijn organisatie echt behoefte aan heeft. Niet de leider zijn die mensen een vis geeft, maar degene die ze leert vissen.’ Haar groep maakte onder meer armbandjes met de naam van de organisatie. Die werden uitgedeeld aan de kinderen die daar lid van waren. ‘Daarmee werd zichtbaar dat de organisatie bestaat en zich inzet voor kinderen.’ Daarnaast werd de organisatie gekoppeld aan organisaties die soortgelijke activiteiten organiseren, vanuit het idee ‘samen sta je sterk’.

Stuiterbal

Kenmerkend voor Linda was wat er gebeurde tijdens de opdracht om een collage te maken over haar blik op de wereld. ‘Mijn collage was echt enorm druk, en het verhaal erbij enorm lang. Ik merkte dat de groep bijna op tilt sloeg van wat ik allemaal zei. De andere deelnemers begrepen met de beste wil van de wereld niet wat ik allemaal wilde, terwijl ik het zelf heel helder vond. Het deed me terugdenken aan de eerste kennismakingsmiddag. Toen moesten we iets meenemen dat ons leiderschap representeerde, en ik nam een stuiterbal mee. Ik ben heel veerkrachtig: wat er ook gebeurt, ik zal altijd weer opstaan en doorpakken om mijn doel te bereiken. Maar ik vlieg ook alle kanten op. Dat laatste is natuurlijk heel onhandig: om mensen mee te krijgen moet je zorgen dat mensen aanhaken. Dat doen ze alleen als ze begrijpen wat je wilt.’

Niet moeten, maar willen

Een andere opdracht die veel indruk heeft gemaakt, vond plaats in Vught. ‘We sliepen daar in een klooster en de wekker stond op een dag om vier uur. We gingen allemaal met onze slaapzak of deken naar een plek buiten die we de dag daarvoor hadden uitgekozen. Daar zaten we urenlang in stilte. Zo lang stil zijn doe je normaal niet, dus dat gaf allemaal inzichten. Wat voor mij heel helder werd, is dat ik het liefst dingen doe waarmee ik een positieve bijdrage lever. Dat doe ik met mijn bedrijf dat zich inzet voor een duurzamere en socialere samenleving, maar ook privé. Ik woon bijvoorbeeld met mijn kind en man met vijftig vrienden in één gebouw in Amsterdam, de Warren. Hierin heeft iedereen zijn eigen huis. Dat hele gebouw is duurzaam. Het is van gerecycled hout, we hebben een diervriendelijke gevel voor insecten en vogels en veel zonnepanelen. We dachten: we wachten niet tot er oplossingen komen voor de huizen- en klimaatcrisis, we gaan zelf bouwen. Ja, ook wat dat betreft ben ik een aanpakker. Maar sinds de training denk ik: dit is wat ik wil doen. Terwijl ik vroeger dacht: dit is wat ik moet doen.’

Strategischer

De training heeft voor Linda en haar team veel veranderd. ‘Ik durf wel te zeggen dat ik nu een andere leider ben dan voorheen. Ik ben veel meer gegrond, strategischer. En mensen weten beter wat ze aan mij hebben. Ze weten nu dat ik niet een week voor een deadline ga zeggen dat we het anders gaan doen, omdat ik een veel gaver idee heb. Ik heb nog steeds altijd duizenden ideeën om de organisatie beter te maken, maar ik besef ook: mensen zijn hun werk aan het doen, dat kan ik niet steeds overhoop gooien. Ik weet nu wanneer ik die ideeën enthousiast kan spuien en wanneer ik dat niet moet doen.’

Vierjarenplan

‘We hebben nu ook een vierjarenplan gemaakt, zodat iedereen weet waar hij aan toe is en wat er nodig is om onze doelen te behalen. Toen we begonnen als organisatie waren we heel klein, iedereen had een uitgebreid takenpakket. Nu zijn er meer rollen, zodat iedereen zich meer met zijn eigen specialisme kan bezighouden. Er is een projectleider aangesteld, een collega doet de financiën, twee anderen hebben hun eigen budgetten waar ze verantwoordelijk voor zijn. In het begin deed ik dat allemaal, maar de ruimte die daardoor is vrijgekomen kan ik gebruiken om te werken aan onze strategie en visie. Daar blok ik nu tijd voor in mijn agenda zodat er niet van alles tussendoor kan komen.’

Vertrouwen

Een mooi compliment kreeg ze later van een collega, toen ze twee mooie eigenschappen van elkaar op kaartjes schreven. Linda: ‘Daar stond bij mij onder meer op: “Fijn dat je ons het vertrouwen geeft en ons in onze kracht zet”. Dat vertrouwen was er altijd al, maar werd door mijn hands-onmentaliteit dus niet zo gevoeld. Ik ben blij dat dat nu wel zo is.’