Direct naar de content
Dit artikel wordt u aangeboden door Equans
De redactie van Het Financieele Dagblad draagt voor deze inhoud geen verantwoordelijkheid.

Inzicht in het energieverbruik van vandaag bepaalt de keuzes van morgen 

Veel bedrijven willen verduurzamen of elektrificeren. Maar welke investeringen zijn daarvoor nodig? En hoe voorkom je dat de oplossing van vandaag morgen alweer achterhaald is? Volgens Sanne Buisman, energieconsultant bij Equans, begint een succesvolle energietransitie niet met zonnepanelen, batterijen of warmtepompen, maar met inzicht. ‘Je moet eerst weten waar je staat en waar je naartoe wilt.’

Sanne Buisman, energieconsultant bij Equans: ‘Energie is veel complexer geworden, tegenwoordig moet je vooruit denken.’

Energie was voor bedrijven lange tijd een vanzelfsprekendheid. Een nieuwe fabriek, uitbreiding van een distributiecentrum of extra installaties? Dan vroeg je simpelweg een grotere aansluiting aan. Maar die tijd is voorbij. Stijgende en sterk fluctuerende energieprijzen, netcongestie en toenemende wet- en regelgeving maken energie tot een strategisch vraagstuk. Bedrijven moeten tegenwoordig soms al tien jaar vooruitdenken om hun groeiplannen te kunnen realiseren. ‘Energie is veel complexer geworden’, zegt Sanne Buisman, die bij Equans leidinggeeft aan een team van energieconsultants. ‘Vroeger kon een organisatie relatief eenvoudig beslissingen nemen voor de korte termijn. Tegenwoordig moet je vooruitdenken.’ 

We bekijken situaties niet alleen vanachter een bureau, maar trekken onze veiligheidsschoenen aan, klimmen op daken en lopen daadwerkelijk langs de installaties

Sanne Buisman
Energieconsultant Equans  

Energie-beslissingen vragen om inzicht 

Daar gaat het volgens haar dan ook regelmatig mis. Organisaties zijn doorgaans bezig met de problemen van vandaag en hebben niet altijd een gedegen plan voor de lange termijn. En dat kost vaak geld. Buisman geeft een voorbeeld: ‘Stel dat een bedrijf een luchtbehandelingskast vervangt omdat die volgens de onderhoudsplanning aan vervanging toe is. Dat lijkt dan een logische keuze. Maar als dit bedrijf een jaar later opnieuw moet investeren omdat het aan nieuwe eisen voor energie-efficiëntie of warmteterugwinning moet voldoen, zou het een heel andere keuze maken. Maar dan moet het wel weten welke regelgeving eraan komt.’ Zo’n gebrek aan overzicht is overigens begrijpelijk, benadrukt Buisman. ‘Beslissingen worden vaak kostengedreven gemaakt en energie is meestal geen kernactiviteit. Bedrijven willen doen waar ze goed in zijn en zich daarnaast niet ook nog eens moeten verdiepen in de wereld van energie en bijbehorende wetgeving.’ 

Het dak op 

Toch is inzicht in de eigen energiehuishouding belangrijker dan ooit. Niet alleen om te verduurzamen, ook om kosten te beheersen, bedrijfsactiviteiten veilig te stellen en toekomstige groei mogelijk te maken. Een succesvolle energietransitie begint volgens Buisman daarom met drie vragen: waar staat een organisatie nu, waar wil zij naartoe en wat is ervoor nodig om daar te komen? Om die vragen te beantwoorden, maakt Equans daarom Energy Roadmaps. Buisman: ‘We beginnen heel concreet door te bekijken welke installaties er zijn, hoe die functioneren, hoeveel energie ze verbruiken en of ze efficiënt zijn ingeregeld. Dat doen we niet alleen vanachter een bureau. We trekken onze veiligheidsschoenen aan, klimmen op daken en lopen daadwerkelijk langs de installaties. Vervolgens combineren we die technische kennis met energiedata en de toekomstplannen van de organisatie.’ 

Soms blijkt uit de gegevens van de Energy Roadmap dat een bedrijf met een kleinere batterij of een slimmere verdeling van het energieverbruik prima uit de voeten kan

Sanne Buisman
Energieconsultant, Equans  

Benodigd vermogen vaak te hoog ingeschat 

Die energiedata zijn in de regel goed voorhanden – iedere organisatie beschikt immers via het meetbedrijf over gegevens van het energieverbruik – en leveren vaak verrassende inzichten op. Buisman: ‘Wanneer we die per uur of kwartier analyseren, ontstaat een gedetailleerd energieprofiel. We zien dan precies wanneer een bedrijf energie verbruikt, wanneer pieken ontstaan en of die pieken samenvallen. Met name dat laatste is belangrijk. Vroeger werd bij de aanvraag van de netaansluiting vaak uitgegaan van het maximale vermogen dat alle systemen samen nodig zouden hebben. Maar in de praktijk draaien die systemen lang niet altijd tegelijkertijd op volle kracht. Daardoor wordt het benodigd vermogen vaak te hoog ingeschat.’  

Meten is weten 

Wie daar bij investeringsbeslissingen geen rekening mee houdt, loopt het risico veel te grote en daarmee onnodig dure installaties aan te schaffen. Buisman: ‘Misschien denkt een bedrijf een grote batterij nodig te hebben, terwijl uit de gegevens blijkt dat het met een kleinere batterij of een slimmere verdeling van het energieverbruik prima uit de voeten kan.’ Voor transportbedrijven kijken Buisman en haar team bijvoorbeeld naar de toekomstige elektriciteitsvraag van de wagenparken. ‘Op basis van rit- en planningsgegevens kunnen we berekenen wanneer vrachtwagens moeten laden en hoeveel vermogen daarvoor nodig is. 
Elektrische vrachtwagens hebben in de winter meer energie nodig doordat de batterijen dan minder efficiënt zijn. Bovendien worden ze vaak ’s nachts opgeladen. Hierdoor weet je waar de pieken ontstaan en kun je onderzoeken of batterijopslag interessant is: om de batterij overdag op te laden en ’s nachts te gebruiken. Met onze modellen kunnen we bijvoorbeeld al heel specifiek zien hoeveel batterijcapaciteit er nodig is om zo’n probleem op te kunnen lossen’, aldus Buisman.  

Eerst besparen, dan investeren 

Wat bedrijven volgens Buisman eveneens onderschatten, is hoeveel energie ze kunnen besparen met relatief eenvoudige ingrepen. ‘Veel organisaties gaan ervan uit dat hun installaties optimaal zijn ingesteld. Vaak klopt dat wel vanuit het oogpunt van comfort, maar niet noodzakelijk vanuit het oogpunt van energie-efficiëntie.’ Gebouwen veranderen immers voortdurend. Ruimtes krijgen andere functies, het aantal medewerkers groeit en er komen nieuwe apparaten bij. De instellingen van installaties worden daar niet altijd op aangepast. ‘Het komt bijvoorbeeld voor dat een gebouw tegelijkertijd wordt verwarmd en gekoeld. Dat is natuurlijk zonde. Door de regelingen in het gebouwbeheersysteem aan te passen, kun je dat voorkomen, zonder dat het comfort achteruitgaat’, legt Buisman uit. Volgens haar kan het opnieuw optimaliseren van bestaande installaties in sommige gevallen wel 10 tot 20% energiebesparing opleveren.  

Niet één afzonderlijke technologie biedt de oplossing, maar de manier waarop verschillende onderdelen van het energiesysteem op elkaar worden afgestemd

Sanne Buisman
Energieconsultant, Equans  

Relatief eenvoudige aanpassingen 

Daarom geldt voor haar een duidelijke volgorde: eerst besparen, dan kijken naar duurzame energieopwekking en vervolgens bepalen welke aanvullende voorzieningen nodig zijn. Buisman: ‘Als je door energiebesparing de elektriciteitsvraag al flink kunt verminderen, heb je misschien een groot deel van je netcongestieprobleem al opgelost. Een dure batterij is dan niet nodig.’ Hoe effectief die aanpak kan zijn, bleek bij een distributiecentrum waarvoor Equans een Energy Roadmap maakte. Het bedrijf kampte wilde uitbreiden en elektrificeren, maar kampte met netcongestie. Buisman: ‘Tijdens ons onderzoek ontdekten we dat het gebouwbeheersysteem niet optimaal was ingesteld. Met relatief eenvoudige aanpassingen konden we de belangrijkste problemen die het bedrijf die zomer had, binnen een week oplossen.’ 

Van dertien aansluitingen naar één 

Dat een beperkte netaansluiting niet altijd een belemmering hoeft te zijn voor groei, laat ook transportbedrijf St vd Brink zien. Het familiebedrijf uit Ermelo wilde zijn wagenpark elektrificeren en beschikte over dertien afzonderlijke netaansluitingen met een gezamenlijk vermogen van 507 kilowatt. Voor de plannen was echter 1.700 kilowatt nodig. Een zwaardere aansluiting was vanwege netcongestie niet mogelijk. Samen met netbeheerder Liander bracht Equans de dertien aansluitingen terug tot één grootverbruikaansluiting. Buisman: ‘Een energiestudie maakte eerst het verbruik en de piekbelasting inzichtelijk. Vervolgens combineerden we onder meer transformatorstations, laadpleinen, zonnepanelen, batterijopslag en slim energiemanagement. Daarmee kwam de benodigde 1700 kilowatt beschikbaar en ontstond ruimte voor het opladen van 50 tot 100 elektrische vrachtwagens.’ Het voorbeeld illustreert waarom inzicht vooraf zo belangrijk is. ‘Niet één afzonderlijke technologie biedt de oplossing, maar de manier waarop verschillende onderdelen van het energiesysteem op elkaar worden afgestemd’, aldus Buisman. 

Niet alles tegelijk 

Bij alle beslissingen die genomen moeten worden, heeft de financiële haalbaarheid vaak een doorslaggevende rol. ‘We kunnen een prachtig systeem met warmteopslag ontwerpen, maar als dit financieel niet haalbaar is, heeft het weinig zin. En ik wil geen luchtkastelen bouwen voor klanten. Dat kan ook niet, want mijn collega’s moeten het uiteindelijk realiseren’, zegt Buisman lachend. Daarom brengt een Energy Roadmap niet alleen technische mogelijkheden in kaart, maar ook investeringskosten, verwachte besparingen, terugverdientijden en beschikbare subsidies. Verschillende scenario’s worden doorgerekend en maatregelen worden afgestemd op de meerjarenonderhoudsplanning. Zo ontstaat een plan dat én technisch uitvoerbaar én financieel haalbaar is. 

Het doel is om te verduurzamen én het financieel haalbaar te houden. Daarom rekenenen we allerlei scenario’s uitgebreid door

Sanne Buisman
Energieconsultant, Equans  

Scenario’s doorrekenen 

Een vraag die Buisman vaak krijgt van klanten is of er nu al geïnvesteerd moet worden in nieuwe installaties. ‘Als een installatie nog een paar jaar mee kan, kan het verstandiger zijn om die pas bij het reguliere vervangingsmoment te verduurzamen. Maar je moet dan wel weten welke stappen daarvoor eerst nodig zijn’, zegt Buisman. ‘Bij industriële bakkerijen en andere voedselproducenten speelt bijvoorbeeld de vraag hoe processen die hoge temperaturen vereisen, betaalbaar kunnen worden geëlektrificeerd. We onderzoeken dan of we verwarmingssystemen kunnen centraliseren en welke rol warmte- of elektriciteitsopslag kan spelen. Soms is het financieel verstandiger om voorlopig nog een gasgestookte back-upvoorziening te behouden en deze na verloop van tijd uit te faseren. Het doel is om te verduurzamen, maar ook om het financieel haalbaar te houden. Dit soort scenario’s rekenen we uitgebreid door.’ 

Vooraf prioriteiten stellen 

Naarmate bedrijven afhankelijker worden van elektriciteit, neemt ook het belang van leveringszekerheid toe. Een stroomstoring kan voor een distributiecentrum grote financiële gevolgen hebben. Buisman: ‘Daarom kijken we ook welke processen absoluut moeten blijven draaien. Moet het laden van vrachtwagens doorgaan of krijgen de koelinstallaties voorrang? En mag de verwarming tijdelijk uit? Door die prioriteiten vooraf vast te leggen, kun je met energiemanagement en noodstroomvoorzieningen de belangrijkste processen beschermen.’  

Doorpakken 

De Energy Roadmap brengt al deze afwegingen samen in een praktisch stappenplan. Equans gebruikt daarvoor de ABCD-methodiek: Ambitie, Basis, Concretisering en Doorpakken. Eerst wordt de gewenste toekomstsituatie bepaald, vervolgens de huidige situatie onderzocht. Daarna worden concrete maatregelen uitgewerkt en kan tot slot de uitvoering beginnen. Voor Buisman is vooral die laatste stap essentieel. ‘Ik wilde eigenlijk nooit consultant worden, omdat ik zeker wilde weten dat mijn werk ook tot oplossingen zou leiden die ook echt gerealiseerd worden. Het mooie bij Equans is dat wij de kennis van onze onderhouds-, engineering- en uitvoeringsteams kunnen combineren. Daardoor weten we niet alleen wát er moet gebeuren, maar ook hóe we het kunnen realiseren.’  

Deel op social media