‘Begin op tijd. De klok voor het nieuwe pensioenstelsel tikt sneller dan men denkt’

De tijd dringt: over twee jaar moeten alle werkgevers in Nederland over zijn naar het nieuwe pensioenstelsel. Zo niet, dan kan pensioen “fiscaal onzuiver” worden, met ingrijpende gevolgen. Toch zijn veel bedrijven nog niet eens begonnen, zien Folkert Pama van a.s.r. en Enno Wiertsema van Adfiz. ‘Wie nu begint, is op tijd klaar. Alles daarna wordt filerijden richting 2028.’ 

‘De uiterste transitiedatum voor de Wet toekomst pensioenen (Wtp) schuift echt niet meer’, begint Enno Wiertsema, directeur van Adfiz, de branchevereniging van 425 onafhankelijke financieel adviesbureaus en circa 15.000 financieel adviseurs. ‘De deadline van 1 januari 2028 staat, punt.’ Met hem aan tafel zit Folkert Pama, directeur Pensioenen bij a.s.r., die net als Wiertsema midden in de turbulente praktijk staat van de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel. Beide organisaties kennen de situatie van binnenuit: a.s.r. als pensioenuitvoerder, Adfiz als vertegenwoordiger van de duizenden adviseurs die werkgevers door de transitie moeten loodsen. Ze spreken elkaar met regelmaat. Soms staan ze tegenover elkaar, vaker naast elkaar — altijd met hetzelfde doel: zorgen dat de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel zorgvuldig, tijdig en begrijpelijk verloopt. 

Wat zien jullie in de markt? Waar staan we in de transitie naar het nieuwe pensioen? 

Wiertsema: ‘Er is beweging, maar het gaat te langzaam. Sommige werkgevers denken nog steeds dat er tijd genoeg is. In werkelijkheid moeten zij al in de eerste helft van 2026 starten om vóór de zomer van 2027 hun akkoord rond te hebben. Daarna volgt de communicatie met werknemers – en die kost tijd en aandacht.’ 

Pama: ‘Wij zien hetzelfde beeld. Ongeveer 30% van onze portefeuille is inmiddels overgestapt, maar 70% moet nog. Dat zijn tienduizenden werkgevers. De komende twee jaar worden dus cruciaal. Daarom zeggen we steeds: begin nu. Als iedereen wacht tot 2027, ontstaat er een file die niemand meer kan ontwijken.’ 

Wat is de rol van de financieel adviseur in dat proces? 

Wiertsema: ‘De adviseur is de spil in de hele keten. Hij helpt de werkgever de juiste keuzes te maken, toetst de regeling juridisch en financieel en begeleidt de communicatie naar werknemers. Maar de druk neemt toe: veel kantoren zitten vol en er is een tekort aan gespecialiseerde pensioenadviseurs. Wie nu nog denkt later te kunnen beginnen, rekent zich rijk.’ 

Pama: ‘Adviseurs zijn onmisbaar. Ze zorgen ervoor dat werkgevers begrijpen wat er verandert en welke keuzes passen bij hun organisatie. Wij proberen die adviseurs te ontlasten: met digitale processen, automatische offertes en verplichte transitiecommunicatie die grotendeels geautomatiseerd verloopt. Zo kunnen zij zich concentreren op de inhoud en de klant.’ 

Wat is de impact van die tijdsdruk op werkgevers en werknemers? 

Wiertsema: ‘Wie te laat begint, zal genoegen moeten nemen met standaardoplossingen. We noemen dat “defaulteren”: minder maatwerk, meer oplossingen van ’t schap. Dat is niet ideaal, maar kan wel de enige manier worden om op tijd klaar te zijn. Werkgevers die pas in 2027 in actie komen, verliezen de luxe van uitgebreide afstemming en compensatieberekeningen.’ 

Pama: ‘Dit betekent niet dat de kwaliteit omlaaggaat, maar wel dat de keuzeruimte kleiner wordt. Wij helpen werkgevers en adviseurs om het traject zoveel mogelijk te versnellen zonder in te boeten aan zorgvuldigheid. De technologie is er, de processen staan. Maar dan moet je wel nú in beweging komen.’ 

Wat is de consequentie als bedrijven die deadline niet halen? 

Wiertsema: ‘Dan wordt de pensioenregeling fiscaal onzuiver. In gewoon Nederlands: het opgebouwde pensioen kan dan worden belast alsof het inkomen is. Dat wil niemand meemaken – niet de werkgever, niet de werknemer.’ 

Pama: ‘Die consequentie is enorm, maar dat is niet het uitgangspunt van ons verhaal. Er zijn genoeg positieve redenen om nu te beginnen: rust, zekerheid en vertrouwen bij medewerkers. Goed werkgeverschap betekent dat je mensen duidelijkheid biedt over hun toekomst.’ 

Welke beslissingen moeten werkgevers de komende tijd nemen? 

Wiertsema: ‘De belangrijkste keuze is: ga je volledig over naar de nieuwe vlakke premie of kies je voor de zogenoemde eerbiedigende werking – waarbij de oude staffel voor bestaande werknemers mag blijven gelden? Daarnaast moet je besluiten over het nabestaandenpensioen en over de eventuele compensatie voor oudere werknemers die minder opbouwen in het nieuwe systeem.’ 

Pama: ‘Dat compensatievraagstuk is groot. Kies je voor een systeem met een vlakke premie voor al je medewerkers, dan moet daar voor deelnemers boven de pakweg 40 jaar een compensatie bij worden geboden. Dat kost geld, zeker bij verzekerde regelingen waar geen gezamenlijke pot is om dat uit te financieren. Toch zien we dat veel werkgevers bereid zijn daar zorgvuldig mee om te gaan. De meeste willen niet versoberen, maar het goed regelen voor hun medewerkers.’ 

Hoe ervaren jullie de samenwerking tussen uitvoerder en adviseur in dit proces? 

Wiertsema: ‘We werken intensief samen. a.s.r. begrijpt de waarde van onafhankelijk advies en betrekt adviseurs bij de inrichting van processen. We overleggen over IT, communicatie en praktische uitvoering. Dat is essentieel: alleen als de hele keten goed samenwerkt, lukt het om de transitie in goede banen te leiden.’ 

Pama: ‘Onze systemen zijn volledig voorbereid op de Wtp. Adviseurs kunnen offertes digitaal aanvragen en omzetten in concrete regelingen, inclusief verplichte transitiecommunicatie. Zo kunnen we grote aantallen werkgevers efficiënt bedienen. Uiteindelijk draait het om vertrouwen en wendbaarheid in de keten – dat is precies waar onze samenwerking op gestoeld is.’ 

Zijn jullie bang dat het op de deadline alsnog vastloopt? 

Pama: ‘Het wordt spannend, dat durf ik wel te zeggen. We gaan ver komen, maar zoals het er nu naar uitziet, blijft er een restgroep die niet op tijd om is. Daar moeten we als keten – uitvoerders, adviseurs en overheid – iets op verzinnen. We denken daar al over na, maar het is nog niet opgelost. Het wordt een beetje als bij Max Verstappen: grote kans dat hij waarschijnlijk tóch wint, maar tot de finish blijft het spannend.’ 

Wiertsema: ‘Daarom hameren we zo op 2026. Wie dan begint, is op tijd klaar. Alles daarna wordt filerijden richting 2028. Vergelijk het met autorijden van Utrecht naar Amsterdam: dat kan in 35 minuten. Maar als je op dinsdag om vijf voor acht ’s ochtends vertrekt, niet. Dan sta je muurvast.’ 

Hoe reageren ondernemingsraden op de overgang? 

Wiertsema: ‘Niet anders dan bij andere grote trajecten. Wie de OR vanaf het begin betrekt, komt er soepel doorheen. Wie denkt het op het laatste moment erdoor te drukken, krijgt weerstand. Artikel 27 van de Wet op de ondernemingsraden is duidelijk: doe het zorgvuldig en transparant, dan loopt het goed.’ 

Zien werkgevers de overgang ook als kans om regelingen te moderniseren of verbeteren? 

Pama: ‘Zeker. We zien veel bedrijven die de overstap aangrijpen om hun pensioenregeling te vereenvoudigen of transparanter te maken. De openheid van het nieuwe stelsel maakt vergelijkingen eenvoudiger, wat helpt bij werving en behoud van personeel. In een krappe arbeidsmarkt is dat goud waard.’ 

Wiertsema: ‘Goed werkgeverschap is voor veel ondernemers de drijfveer. De meeste willen het niet goedkoper, maar beter doen. Hun wens is vaak: “Ik wil het kostenneutraal houden, maar mijn mensen mogen er niet op achteruitgaan.” Dat typeert het sentiment in de markt.’ 

Er is nu al een tekort aan pensioenadviseurs en dat dreigt richting 2028 alleen maar groter te worden. Is dat op te lossen? 

Wiertsema: ‘Als sector leiden we zo veel mogelijk nieuwe mensen op, want het is een prachtig vak. Wie van rekenen, communicatie én IT houdt, kan hier echt iets betekenen. Er staan vacatures open in het hele land. Maar het blijft spannend: nieuwe adviseurs opleiden kost tijd en tijd is wat we nu juist niet hebben.’ 

Pama: ‘Daarom investeren we in digitalisering en procesversnelling. Hoe meer standaardwerk automatisch verloopt, hoe meer tijd adviseurs hebben voor het echte advies. Technologie is geen vervanger van menselijk inzicht, maar een hefboom die het vak toekomstbestendig maakt.’ 

De Wtp gaat over geld, maar raakt ook aan vitaliteit en welzijn. Hoe kijken jullie daarnaar? 

Wiertsema: ‘Als je geen zorgen hebt over geld, over je inkomen of pensioen, heb je minder stress. Daarom staat financiële fitheid bij onze adviseurs in klantgesprekken bovenaan op de agenda. Maar steeds vaker gaat het ook over vitaliteit en duurzame inzetbaarheid, en dat is winst.’ 

Pama: ‘Bij a.s.r. koppelen we financiële fitheid en fysieke fitheid bewust aan elkaar. We geloven namelijk dat mensen die financieel zeker zijn ook minder stress hebben en daardoor gezonder en gelukkiger leven. En we vinden het belangrijk dat mensen niet alleen financieel fit maar óók vitaal van hun pensioen kunnen genieten. Daarom bieden we al onze klanten bij hun pensioenregeling ook a.s.r. Vitality aan. Daarmee stimuleren werkgevers hun medewerkers om gezonde keuzes te maken en worden medewerkers beloond door te bewegen, zoals wandelen.’ 

Tot slot: wat is jullie belangrijkste boodschap aan werkgevers? 

Wiertsema: ‘Mijn boodschap is simpel: begin op tijd. De eerste helft van 2026 is het moment om te starten. Alles wat daarna begint, wordt stress.’ 

Pama: ‘Mee eens. Wacht niet op de file van 2027. Wie nu in beweging komt, houdt regie, voorkomt haastwerk en geeft zijn mensen rust en zekerheid.’