‘Met blockchain leggen we het fundament voor beleggingswereld van straks’ 

De beleggingswereld staat aan de vooravond van een grote innovatieslag. Blockchain en tokenisatie maken financiële markten breder, transacties razendsnel en rapportages transparanter. Deze ingrijpende verandering gebeurt opvallend genoeg buiten het zicht van het publiek, onder de motorkap van de fintech-infrastructuur. ‘Er ontstaat een nieuwe manier om beleggers toegang te geven tot bestaande financiële producten.’ 

Wie vandaag een aandeel koopt of een beleggingsfonds aanschaft, verwacht dat die transactie volledig digitaal verloopt. Toch rust een belangrijk deel van de financiële infrastructuur nog altijd op processen die tientallen jaren geleden zijn ontworpen. Tussen koop en definitieve afwikkeling zitten verschillende administraties, meerdere tussenpartijen en controles die noodzakelijk zijn om eigendom, veiligheid en vertrouwen te garanderen. 

Dat systeem functioneert nog altijd snel en betrouwbaar, maar staat onder druk. Kapitaalmarkten zijn internationaler en ‘always on’, financiële producten complexer en beleggers verwachten steeds snellere dienstverlening. Tegelijkertijd stijgen de eisen aan transparantie, rapportage en regelgeving. Volgens marktkenners is de volgende stap daarom niet nóg meer digitalisering aan de voorkant, maar een grondige modernisering van de infrastructuur daarachter. 

Ook Europa zet nadrukkelijk in op die ontwikkeling. Met de MiCA-verordening heeft de Europese Unie sinds vorig jaar als eerste grote economische regio een uniform wettelijk kader voor digitale activa. Daarmee ontstaat de duidelijkheid die veel banken, vermogensbeheerders en institutionele beleggers nodig hadden om serieus in deze nieuwe infrastructuur te investeren. 

Van technologie naar toepassing 

Dat de markt een nieuwe fase ingaat, merkt ook asset servicer CACEIS. Waar gesprekken enkele jaren geleden vooral gingen over blockchain als technologie, draaien ze tegenwoordig steeds vaker om de praktische waarde ervan. Jean-Jacques Barbéris ziet daarin een duidelijke omslag. De Fransman werkte jarenlang bij Europa’s grootste vermogensbeheerder Amundi en is sinds dit voorjaar Deputy CEO van CACEIS. Binnen de groep is hij verantwoordelijk voor de strategische ontwikkeling van onder meer de digital assets-activiteiten. 

‘De discussie gaat niet langer over blockchain zelf’, zegt hij. ‘De vragen zijn nu: welke financiële producten kunnen worden getokeniseerd? Welke problemen lossen we daarmee op? En waar ontstaat daadwerkelijk waarde?’ Volgens Barbéris bewijst zo’n ontwikkeling dat een technologie volwassen wordt. ‘Wanneer de aandacht verschuift van de techniek zelf naar de concrete toepassingen en mogelijkheden, weet je dat de markt een nieuwe fase bereikt.’  

Achter de schermen 

Juist die tweede categorie ontwikkelt zich momenteel snel. Aandelen, beleggingsfondsen, obligaties en andere financiële producten kunnen worden getokeniseerd: voorzien van een digitale representatie op een blockchain, terwijl de economische rechten gelijk blijven. Voor beleggers verandert daardoor verrassend weinig, zij blijven beleggen via hun vertrouwde bank, broker of vermogensbeheerder, maar achter de schermen verandert juist bijna alles. Administraties kunnen eenvoudiger worden gekoppeld, eigendom is direct vast te leggen en transacties kunnen sneller worden verwerkt. Bovendien ontstaan nieuwe mogelijkheden om beleggingen toegankelijker te maken. Grote investeringen kunnen eenvoudiger worden opgesplitst in kleinere participaties, waardoor nieuwe groepen beleggers toegang krijgen tot markten die nu vaak alleen voor institutionele partijen bereikbaar zijn. 

Van administratie naar waardecreatie 

De voordelen beperken zich niet tot de handel in effecten. Volgens Barbéris liggen de grootste kansen juist in de processen daaromheen: de afwikkeling van transacties, het beheer van zekerheden, fondsdistributie en internationaal cashmanagement. ‘Daar ontstaat echte waarde’, zegt hij. ‘Niet alleen door efficiëntere processen, maar ook doordat activa en liquiditeit veel flexibeler kunnen worden ingezet.’  

Majchrzak ziet hetzelfde gebeuren bij fondsdistributie. ‘Ook fondsen kunnen wij hiermee op nieuwe manieren aanbieden – niet alleen via traditionele infrastructuur, maar ook getokeniseerd. Daarmee ontstaat een nieuwe manier om beleggers toegang te geven tot bestaande financiële producten.’  

Vertrouwen als fundament 

Nieuwe technologie brengt ook altijd nieuwe spelers voort. Blockchain is daarop geen uitzondering: de opkomst daarvan leidde tot een snelle groei van nieuwe fintechbedrijven en crypto-native ondernemingen. Nu institutionele beleggers zich nadrukkelijker op deze markt begeven, verschuift de aandacht naar een andere vraag: wie kan die nieuwe infrastructuur betrouwbaar beheren? ‘Technologie alleen is niet voldoende’, benadrukt Majchrzak. ‘Institutionele beleggers verwachten dezelfde mate van zekerheid, governance en compliance als in de traditionele financiële wereld. Dat verandert niet doordat de onderliggende technologie verandert.’  

Op dat vlak zien vooruitstrevende asset servicers als CACEIS hun rol: in de huidige én in de nieuwe financiële wereld zijn zij de ‘schatkistbewaarders’ van de internationale beleggingswereld. Hun kerntaken zijn: activa bewaren, transacties administreren, rapportages verzorgen en zorgen dat alles voldoet aan de geldende wet- en regelgeving. Die taken zijn in de nieuwe, gedigitaliseerde en getokeniseerde blockchain-wereld niet anders. Alleen de infrastructuur waarop hun dienstverlening rust, verandert ingrijpend. Volgens Barbéris is dat precies de reden waarom CACEIS Digital Assets niet ziet als een losstaand innovatieproject, maar als een logische volgende stap in de ontwikkeling van asset servicing. ‘Wij blijven hetzelfde werk doen’, zegt hij. ‘Alleen doen we dat straks in een omgeving waarin een groeiend deel van de financiële activa digitaal en on-chain bestaat.’ 

Regelgeving als versneller 

Vertrouwen en betrouwbaarheid zijn sleutelwoorden als het gaat om internationale financiële markten en beleggingen. Heldere regelgeving is daarbij cruciaal – iets wat voor blockchain tot voor kort ontbrak. Banken, pensioenfondsen en verzekeraars wilden wel experimenteren met blockchain, maar aarzelden om grote investeringen te doen zolang onduidelijk bleef hoe toezichthouders naar digitale activa zouden kijken. Met de invoering van de Europese MiCA-verordening is daarin een belangrijke verandering gekomen. Daarmee krijgt een markt die jarenlang vooral werd gekenmerkt door experimenten een volwassen juridisch fundament.  

Voor CACEIS betekende dat een belangrijke mijlpaal. Het bedrijf behoort tot de eerste Europese asset servicers met een MiCA-vergunning voor Digital Asset Services. Volgens Majchrzak is dat veel meer dan een formele vergunning. ‘Onze klanten willen kunnen vertrouwen op dezelfde kwaliteit, veiligheid en governance die zij ook kennen van onze traditionele dienstverlening. Die basis moet op orde zijn voordat nieuwe technologie echt kan doorbreken.’  

EURXT als efficiënte schakel in transacties 

Dat blockchain de experimentele fase langzaam ontgroeit, blijkt ook uit de praktijk. Steeds meer vermogensbeheerders onderzoeken hoe bestaande fondsen kunnen worden getokeniseerd. Banken experimenteren met digitale obligaties. Stablecoins ontwikkelen zich ondertussen van nicheproduct tot serieuze bouwsteen voor de financiële infrastructuur. Zo lanceerde Crédit Agricole Group onlangs EURXT, een aan de euro gekoppelde stablecoin die is bedoeld voor professionele toepassingen binnen digitale financiële markten. Daarmee wordt digitaal geld niet langer alleen gezien als beleggingsobject, maar ook als efficiënte schakel in het afwikkelen van transacties en de distributie van financiële producten. 

Tientallen kleine verbeteringen 

Volgens Majchrzak is juist die diversiteit veelzeggend. ‘We tokeniseren niet om de technologie zelf. We doen dat omdat klanten behoefte hebben aan efficiëntere processen, nieuwe distributiemogelijkheden en een betere gebruikerservaring.’ De winst zit daarbij niet in één spectaculaire toepassing, maar in tientallen kleine verbeteringen die samen een enorm verschil maken: een fonds dat eenvoudiger internationaal kan worden aangeboden, een obligatie waarvan de administratie grotendeels automatisch verloopt, een transactie die geen twee dagen meer duurt, maar letterlijk realtime wordt afgewikkeld. Zelfs voor meer ervaren beleggers lijken dat misschien kleine stappen. Maar voor de efficiëntie van de kapitaalmarkt zijn ze aanzienlijk. 

Geleidelijke modernisering 

Zal blockchain de bestaande financiële infrastructuur binnen enkele jaren volledig vervangen, zoals je soms hoort zeggen? De verwachting is van niet. De financiële sector verandert traditioneel uitermate behoedzaam en daardoor vaak ook wat langzamer. Nieuwe technologie wordt eerst uitgebreid getest, vervolgens naast bestaande systemen gebruikt en pas daarna geleidelijk geïntegreerd. Dat gebeurde eerder bij elektronisch effectenverkeer, online bankieren en ETF’s. Waarschijnlijk zal tokenisatie een vergelijkbare ontwikkeling doormaken.  

Onzichtbare transitie 

Hoe snel die ontwikkeling zal gaan, durven Barbéris en Majchrzak niet te voorspellen. Wel wordt blockchain de komende jaren volgens hen steeds vaker specifiek toegepast waar die aantoonbaar waarde toevoegt: bij de uitgifte van fondsen, de afwikkeling van transacties, het beheer van onderpanden of de distributie van beleggingsproducten. Op al die vlakken helpt het om bestaande processen sneller, efficiënter en transparanter in te richten. Voor beleggers zal die transitie grotendeels onzichtbaar blijven. Maar achter de schermen ontstaat een infrastructuur waarin transacties sneller verlopen, administratie verder wordt geautomatiseerd en financiële producten eenvoudiger kunnen worden gedistribueerd. Barbéris vat die ambitie kernachtig samen: ‘We willen eigenlijk alles veranderen, zodat voor onze klanten alles hetzelfde blijft.’ Volgens hem ligt daarin de grootste belofte van blockchain: geen nieuw financieel systeem, maar een efficiëntere versie van het bestaande. ‘Met blockchain leggen we het fundament voor de beleggingswereld van straks.’