Batterijen geven Schaatsbaan Rotterdam ruimte om te groeien 

De energierekening van Schaatsbaan Rotterdam liep op tot zo’n twee ton per jaar. Dat zette directeur Tijs Nederlof aan het denken: hoe krijgen we meer grip op onze energiekosten? Met een batterij en slimme energiesturing van Eneco verandert deze kostenpost in een sluitende businesscase. De schaatsbaan draait straks vrijwel kostenneutraal én wordt duurzamer. 

Toen Schaatsbaan Rotterdam in 2013 voor het eerst zijn poorten opende, was het vooral een gedurfd idee: een volwaardige, mobiele 400-meterbaan op twee hockeyvelden. Ondernemer Tijs Nederlof, destijds 28, hoorde van het idee, zag enorm veel kansen en wilde een bijdrage leveren. Hij sloot zich aan en werd mede-initiatiefnemer. Inmiddels is hij directeur en mede-eigenaar. Nederlof: ‘Rotterdam was de enige grote stad in ons land zonder ijsbaan. Ik was zelf geen fanatieke schaatser, maar de ondernemer in mij zag kansen. Toen de gemeente het Stadsinitiatief uitschreef, dachten een paar zakelijke contacten en ikzelf: dit is het moment. We deden mee, voerden campagne en wonnen. En toen moesten we binnen zes maanden die baan ook echt neerzetten.’ 

Een winters kleurrijk icoon 

Wat begon als een burgerinitiatief groeide uit tot een jaarlijks winters icoon dat honderdduizenden mensen trekt. Schaatsbaan Rotterdam is namelijk geen standaard ijsbaan. Zo wordt hij jaarlijks op- en afgebouwd, wat meteen het meest in het oog springende element verklaart: een enorme, kleurrijke tunnel die de 400 meterbaan overkapt. Nederlof: ‘Het is een constructie die nergens ter wereld op deze manier wordt gebruikt. We hebben dit zelf ontwikkeld, voornamelijk om energiekosten te besparen. Dat is boven verwachting goed gelukt. De kou blijft veel beter op het ijs liggen, waardoor we zo’n 60% minder stroom verbruiken. Dat hadden we nooit gedacht.’ 

Van november tot februari 

De baan is slechts een beperkte periode per jaar open. ‘De baan ligt doorgaans van eind november tot eind februari – ruwweg drie maanden – op het terrein van Hockeyclub Leonidas’, zegt Nederlof. ‘In ons eerste jaar rekenden we op zo’n honderdduizend mensen, maar het werden er meteen 150.000’, vertelt Nederlof. Sindsdien trekt de schaatsbaan jaarlijks zo’n 250.000 bezoekers uit alle windstreken en is het een vaste wintertraditie geworden voor Rotterdam en omgeving, met ieder seizoen een grote, constante toestroom van recreanten, gezinnen, scholen en sporters.

Batterijen 

Maar dan de jaarlijkse energiekosten. Die bedragen nu zo’n €200.000 per jaar. Nederlof: ‘Dat is niet veel voor een schaatsbaan, maar wel veel voor ons als bedrijf.’ Toen de energiecrisis uitbrak, besloot Nederlof zich dan ook intensiever te verdiepen in het energiesysteem van de schaatsbaan. ‘De stijgende energieprijzen zetten me aan het denken. Verduurzamen is niet alleen een maatschappelijke plicht, het kan ons ook helpen de energiekosten behapbaar te houden. Eerst keek ik vooral naar zonnepanelen, maar dat kan hier simpelweg niet. Toen kwam het idee van batterijen. Maar dat was toen nog miljoenenwerk. Onhaalbaar.’ 

Van 2 miljoen naar 2,5 ton 

Begin 2025 veranderde alles. Nederlof raakte via een familielid – werkzaam bij Eneco – opnieuw in gesprek over batterijopslag. De timing bleek perfect. ‘We zagen dat de prijs van batterijen enorm was gedaald. Een batterijcontainer zoals wij nodig hebben, kostte een paar jaar geleden nog ruim €1 miljoen per container. Nu nog maar vier ton, inclusief software. Daarbovenop kwam een mooie overheidssubsidie waardoor wij zelf nog ongeveer 2,5 ton moesten investeren. Wat de businesscase zo aantrekkelijk maakt, is de koppeling van de batterij aan slimme energiesturing van Eneco, zodat we de investering ook weer snel kunnen terugverdienen. Het feit dat Eneco ook een Rotterdamse onderneming is, werkt alleen maar mee. De mentaliteit van “mouwen opstropen en gaan” spreekt ons natuurlijk erg aan’, glimlacht Nederlof. 

Businesscase 

Vanaf dat moment ging het snel. Eneco maakte samen met Schaatsbaan Rotterdam een businesscase die niet alleen gunstig uitpakte, maar zelfs een onverwachte kans blootlegde. ‘We hebben ineens een enorme troef in handen’, legt Nederlof uit. ‘We hebben tenslotte een zware elektriciteitsaansluiting die we acht à negen maanden per jaar niet gebruiken. Die “slapende capaciteit” blijkt goud waard. Eneco kan die capaciteit inzetten door goedkoop in te kopen, energie op te slaan in onze batterij en weer te verkopen als de prijs gunstig is. Zo verdienen we geld met iets wat anders gewoon stil zou staan. Dat gaat ons veel kosten besparen en het levert een bijdrage aan het verminderen van het netcongestieprobleem. Als alles loopt zoals we denken, is onze energierekening straks zo goed als nul. Hiermee ontstaat een businesscase die ecologisch én economisch werkt.’  

Slimme energiesturing

En zo investeert de schaatsbaan in een batterijcontainer van 1 Megawatt en slimme energiesturing. Nederlof: ‘De kern van de samenwerking is slimme energiesturing door de zogenaamde Virtual Power Plant van Eneco. Het principe is even simpel als uniek: laden als de prijs laag is, ontladen als de prijs hoog is. Maar de uitvoering is complex. Eneco gebruikt algoritmes, weersvoorspellingen, marktdata en AI om precies te bepalen wanneer de batterij wat moet doen. Dat gaat volledig automatisch. Wij hoeven niets handmatig aan te sturen. Alleen een batterij neerzetten is niet voldoende, maar door slim te sturen levert het echt wat op. Dat sturen van energie is bovendien gunstig voor het overbelaste elektriciteitsnet. Door energie te balanceren, kan er namelijk meer duurzame opwek worden ingezet.’ 

Extra inkomsten 

Voor Schaatsbaan Rotterdam stapelen de voordelen zich op. Tijdens het ijsseizoen drukt de batterij de kosten doordat piekuren worden opgevangen en goedkope uren optimaal worden benut. Nederlof: ‘In de overige maanden levert diezelfde batterij extra inkomsten op dankzij de handel in flexibiliteit, waarbij ongebruikte aansluitcapaciteit slim wordt ingezet. Tegelijkertijd heeft de schaatsbaan meer grip en stabiliteit op de energiekosten. We verwachten de investering in zo’n 2,5 jaar terug te verdienen. Dat is echt snel. Vanaf dat moment wordt het alleen maar nóg leuker.’ 

Verduurzamen én groeien 

De casus van Schaatsbaan Rotterdam laat volgens Nederlof zien wat veel ondernemers nog niet meteen scherp hebben: dat je ook in tijden van netcongestie kunt blijven verduurzamen én groeien. Nederlof: ‘Veel ondernemers denken dat ze pas kunnen elektrificeren als het net wordt uitgebreid. Maar je kunt binnen je bestaande aansluiting vaak al veel meer doen dan je denkt. Wij breiden onze business uit met een batterij én slimme sturing, zonder dat we om meer capaciteit hoeven te vragen.’ Volgens hem is dat een enorme mindshift. ‘Je moet energie niet zien als een mogelijk probleem, maar als een strategisch speerpunt. Kijk breed: waar zitten kansen, waar zit flexibiliteit, hoe kun je slim sturen? Wij doen dat nu en het levert immense voordelen op. Zowel economisch als ecologisch.’ 

Vegetarische horeca 

Want ook dat laatste is belangrijk voor Nederlof. Schaatsbaan Rotterdam kijkt bewust breed naar het thema duurzaamheid: locatiegebruik, materiaal, voedsel, afval, bezoekersstromen. Een van de meest opvallende keuzes is dat de schaatsbaan volledig overstapte op een vegetarische horeca. Nederlof: ‘De horeca is een belangrijk deel van onze business. Maar als je ziet hoeveel verwerkt vlees we verkochten – kroketten, frikandellen – en je zet daar de impact in dierenleed, gezondheidsnadelen en CO₂ tegenover, dan kun je niet volhouden dat dat nodig is.’ 

Schaalbaar model 

Deze gedachte past in een bredere visie: als je iets doet, moet je het goed doen. Dat is de werkwijze van Nederlof en zijn team ten voeten uit. ‘We zijn niet bang om te ondernemen en innoveren. We kijken vooral naar de toekomst en naar mogelijkheden.’ Nederlof ziet de energietransitie dan ook niet alleen als een kans om de schaatsbaan slimmer te maken, maar ook als springplank voor groei naar andere steden. ‘We hebben met Rotterdam laten zien dat we op eigen kracht een volwaardige, efficiënte en duurzame 400-meterbaan op een tijdelijke locatie kunnen neerzetten. Dat werkt en het werkt goed. Daarom willen we dit concept nu op meer plekken in Nederland uitrollen.’ 

De eerste stap is al gezet: Assen krijgt de primeur. ‘Daar starten we met een vergelijkbaar concept. En als dat net zo aanslaat, kijken we verder. Voor ons biedt de combinatie van een mobiel systeem, energie-efficiëntie en slimme sturing met Eneco de mogelijkheid om op meerdere plekken duurzame schaatsplekken te creëren. Het model is schaalbaar geworden’, aldus Nederlof. 

Meer dan een leverancier 

De kernboodschap van Nederlof is helder: wie energie strategisch benadert, kan verduurzamen én groeien. ‘Maar dat hadden we nooit alleen voor elkaar gekregen. Eneco is daarin voor ons veel meer dan een leverancier alleen’, zegt Nederlof die inmiddels twee keer per week rondjes schaatst over zijn eigen schaatsbaan. ‘Het is een partner die op strategisch niveau met ons meedenkt.’ Voor Nederlof heeft het zijn blik op energie, en de uitdagingen en kosten die daarbij komen, volledig veranderd. ‘Energie is een bedrijfsmiddel geworden, net als personeel of materiaal’, zegt hij. ‘Als je het slim organiseert, levert het voordeel op. Daar zijn wij nu achter gekomen. En dan zijn er opeens weer heel veel mogelijkheden om te ondernemen.’