Waarom Langerak de Jong niet langer meer hoeft te wachten op meer netcapaciteit 

Langerak de Jong investeerde tien jaar geleden al in een gasloos bedrijfspand en 500 zonnepanelen. Toch dreigde de volgende stap in verduurzaming vast te lopen op netcongestie. De oplossing bleek niet alleen een batterij, maar vooral een andere manier van denken over energie. ‘We kwamen erachter dat je dit niet alleen kunt’, aldus Janwillem van Utrecht.

‘Als ik vooraf had geweten wat ik nu weet, had ik veel makkelijker voor deze investering gekozen. Maar ingrijpend was het wel.’ Voor Janwillem van Utrecht, operationeel directeur van Langerak de Jong, waren de afgelopen anderhalf jaar intensief: met vergunningstrajecten, subsidieregelingen, technische vraagstukken, veranderende wetgeving en een wirwar aan leveranciers. Het verduurzamen van het familiebedrijf bleek een stuk complexer dan hij vooraf had verwacht. ‘Het klinkt allemaal heel eenvoudig: je koopt een batterij, je legt zonnepanelen op het dak en klaar. Maar zo werkt het niet.’ Juist die ervaring wil Van Utrecht graag delen, omdat andere ondernemers volgens hem veel kunnen leren van de route die zijn bedrijf heeft afgelegd. Uiteindelijk vond Langerak de Jong samen met Eneco een manier om met slimme energiesturing niet alleen meer grip te krijgen op het eigen energieverbruik, maar ook om nieuwe verduurzamingsstappen mogelijk te maken.

Ver vooruitkijken 

Langerak de Jong, gevestigd in Zoetermeer, is een dienstverlenende groothandel die met negentig medewerkers bedrijven ondersteunt met koffievoorzieningen, kantineproducten en facilitaire artikelen. Jaarlijks realiseert het familiebedrijf van meer dan honderd jaar oud een omzet van circa € 24 miljoen. Verduurzaming staat er al jarenlang op de agenda. Sterker nog: de onderneming liep daar bewust vroeg mee voorop. ‘We gingen ongeveer tien jaar geleden volledig van het gas. Dat was toen nog behoorlijk pionieren’, zegt Van Utrecht. ‘De elektriciteitsrekening schoot natuurlijk direct omhoog, waardoor er daarna vlot zonnepanelen zijn gekomen.’ 

Onafhankelijk zijn 

Volgens Van Utrecht is de motivatie om te verduurzamen in al die jaren nauwelijks veranderd. ‘Natuurlijk kijken we naar de businesscase. We zijn tenslotte ondernemers. Bovendien is energie absoluut een strategisch vraagstuk geworden: klanten vragen erom, gemeenten vragen erom, en ook in aanbestedingen speelt duurzaamheid steeds vaker een belangrijke rol. Als je daar niets mee doet, verlies je uiteindelijk je relevantie in de markt. Maar om te beginnen wilden we vooral zoveel mogelijk onafhankelijk zijn. Ook als het gaat om energie. Daarnaast bouwen we voor de lange termijn. Ik noem dat goed rentmeesterschap. Wat we verdienen, investeren we weer in het bedrijf; we voelen de verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met dat wat we hebben en creëren.’ 

De volgende stap  

Na het verduurzamen van het pand kwam de volgende ambitie in beeld: het wagenpark elektrificeren. Het bedrijf beschikt over zes vrachtwagens, meerdere grote bestelwagens en diverse bedrijfsauto’s. De overstap naar elektrisch vervoer leek logisch. Totdat de praktijk zich aandiende. Van Utrecht: ’Juist doordat we volledig elektrisch waren gaan verwarmen, konden we onze toekomstige elektrische vrachtwagens nauwelijks opladen. De oorzaak: netcongestie. Onze warmtepompen vragen in de winter ontzettend veel elektriciteit, precies de periode waarin je weinig zonnestroom opwekt. Als je dan ook nog elektrische vrachtwagens wilt laden, kom je simpelweg capaciteit tekort.’ Een zwaardere netaansluiting leek de oplossing. ‘Die hebben we aangevraagd’, glimlacht hij. ‘Toen kregen we te horen dat we op de wachtlijst kwamen. Voor 2040.’ 

Van probleem naar een Eureka-oplossing 

Uiteraard besloot Van Utrecht daar niet op te wachten. ’We gingen kijken hoe we onze eigen opgewekte energie slimmer konden gebruiken. Dat leidde uiteindelijk tot de aanschaf van een batterij.’ Gaandeweg ontdekte Van Utrecht dat een batterij veel meer kan zijn dan alleen een opslagmiddel. ‘In eerste instantie zagen we de batterij alleen als oplossing om onze eigen zonnestroom op te slaan en daarmee later onze elektrische vrachtwagens te laden. Totdat ik iemand sprak die al ervaring had met batterijopslag en slim energiemanagement via Eneco. Deze ondernemer had er een verdienmodel van gemaakt. Hij kon zijn stroom voor een goede prijs verkopen. Dus je kon zo’n batterij ook slim inzetten om te handelen op de energiemarkt en tegelijkertijd meehelpen om het probleem van netcongestie op te lossen? Dat veranderde mijn kijk op energie ingrijpend.’ 

Slimme energiesturing was een eye opener 

Dat was ook het moment waarop de samenwerking met Eneco in beeld kwam. Van Utrecht: ‘Via Eneco kwam ik in aanraking met slimme energiesturing. Daarbij worden de zonnepanelen, de batterij, het energieverbruik van het bedrijf en de energiemarkt continu op elkaar afgestemd. De batterij slaat niet alleen zonnestroom op voor eigen gebruik, maar kan – wanneer daar ruimte voor is – ook flexibel worden ingezet om het elektriciteitsnet in balans te houden. Eneco regelt dit volautomatisch, maar we houden zelf de regie op onze processen. Ineens bleek onze batterij niet alleen een kostenpost of een noodzakelijke investering, maar ook een bedrijfsmiddel dat veel slimmer ingezet kan worden.’  

De terugverdientijd is ruim gehalveerd 

Daardoor veranderde ook meteen de businesscase. Van Utrecht: ‘Toen we begonnen, was de terugverdientijd van onze investering – zo’n € 750.000 – ongeveer tien jaar. Eigenlijk veel te lang, maar het was wat het was.’ Dat scenario veranderde echter drastisch. Doordat Eneco de batterij slim kan aansturen en de energie kan verhandelen op verschillende energiemarkten, wordt de terugverdientijd drastisch ingekort. ‘Ik verwacht dat we uiteindelijk uitkomen op een terugverdientijd van ongeveer vier à vijf jaar. Misschien zelfs nog iets korter. Dat maakt natuurlijk een wereld van verschil.’ 

Alle partijen aan één tafel 

Misschien nog belangrijker dan de techniek is volgens Van Utrecht de manier waarop het project is georganiseerd. Tijdens het traject besloot hij dan ook het roer om te gooien. In plaats van afzonderlijke gesprekken met installateurs, batterijleveranciers, subsidieadviseurs en energie-experts, wilde hij een overleg met alle ketenpartners tegelijk. ‘Iedereen kijkt vanuit zijn eigen expertise en belang. Juist door alle kennis te bundelen, ontstonden oplossingen waar niemand afzonderlijk op was gekomen’, legt hij uit. Dat bleek een kantelpunt. ‘Ineens zag je dat de één een oplossing had voor een probleem waarvan de ander dacht dat het onmogelijk was.’  

Goed gevoel 

Dit alles veranderde ook zijn kijk op de samenwerking met het energiebedrijf. Van Utrecht: ‘Wij hebben iets te bieden aan Eneco en Eneco heeft iets te bieden aan ons. Je werkt samen aan hetzelfde vraagstuk.’ Dat gezamenlijke belang is volgens hem essentieel. ‘Onze batterij helpt ons bedrijf vooruit, maar helpt tegelijkertijd ook het elektriciteitsnet. Dat is precies waar de energietransitie om vraagt. Natuurlijk willen we onze vrachtwagens kunnen laden met onze eigen zonnestroom en ons pand duurzaam blijven verwarmen. Maar dat we tegelijkertijd bijdragen aan een stabieler elektriciteitsnet, geeft een heel goed gevoel.’ 

De grootste les 

Terugkijkend noemt Van Utrecht één les de allerbelangrijkste. ‘Begin niet alleen. Goed willen verduurzamen is echt een ingewikkeld traject.’ Volgens hem onderschatten veel ondernemers hoe complex de energietransitie inmiddels is. ‘Ik ben groothandelaar en goed in heel veel dingen, maar energie is niet mijn vak. En dat geldt voor de meeste ondernemers. Juist daarom is het zo belangrijk om gebruik te maken van de kennis van anderen. Want als je een systeem ontwerpt en aanschaft dat later toch niet het juiste blijkt te zijn, heb je een probleem dat met de juiste kennis voorkomen had kunnen worden.’ 

Vooruit blijven kijken 

Wanneer is het project voor hem geslaagd? Van Utrecht hoeft daar niet lang over na te denken. ‘Het traject is nu al geslaagd. Alle neuzen staan dezelfde kant op. En als de zon onze stroom opwekt, wij die energie opslaan in de batterij waarmee we ook nog kunnen handelen op de energiemarkt, en we daarmee ’s avonds onze elektrische vrachtwagens weer kunnen laden, klopt voor mij het hele verhaal.’